Las capillas y cruces al borde del camino como elementos del paisaje polaco/Kapliczki i krzyże przydrożne jako elementy polskiego krajobrazu

A menudo, en los cruces, a lo largo de las carreteras, especialmente en los pueblos,aldeas podemos ver numerosas capillas de ladrillo o madera en forma de casitas y cruces católicas u ortodoxas (en Podlasie), características de Polonia. Tienen una larga historia,unas tradiciones que se remontan a mil años. Nos recuerdan las dificultades y las alegrías de las generaciones pasadas. Son un testimonio de fe, amor a la tierra y a la patria. Pueden tener su origen en las tradiciones grecorromanas. Las más antiguas conservadas proceden del siglo XVI, son pequeñas arquitecturas sagradas, elementos del arte popular un unido con el paisaje, son expresión de la fe y tradiciones de las generaciones pasadas. Los más antiguos hechos de madera no han sobrevivido. La mayoría de ellos fueron construidos en el siglo XIX. Fueron erigidos en cruces de carreteras, en las fronteras de pueblos, campos rodeados de naturaleza, en lugares sombreados, al lado de los arbustos y árboles. La elección más común era el roble o el tilo (se creía que no sería alcanzado por un rayo), a veces arce, fresno, abedul, álamo temblón, impenetrable por el mal aire y otras, se evitaba el sauce por considerarlo un hábitat del mal. Aquí tenemos ejemplos de sincretismo, combinando la fe cristiana con creencias populares.

Często na skrzyżowaniach, przy drogach, zwłaszcza na wsiach widzimy charakterystyczne dla Polski liczne murowane lub drewniane kapliczki w formie domków i krzyże katolickie lub prawosławne( na Podlasiu).  Mają one długie historie, tradycje sięgające tysiąca lat. Przypominają o trudach i radościach minionych pokoleń. Są świadectwem wiary, miłości do ziemi, Ojczyzny. Swoją genezę mogą mieć od tradycji grecko-rzymskich. Najstarsze zachowane pochodzą z XVI w. stanowią małą architekturę sakralną, elementy sztuki ludowej zespolone z krajobrazem, są wyrazem wiary i tradycji minionych pokoleń. Starsze wykonane z drewna nie przetrwały. Najwięcej powstawało w XIXw. Stawiano je na skrzyżowaniach dróg, na granicach wsi, pól w otoczeniu przyrody, na stanowiskach ocienionych, przy krzewach, drzewach. Najczęściej wybierano dąb lub lipę (wierzono, że  w nią nie uderzy piorun) czasem klon, jesion, brzoza, osika nie przepuszczająca złego powietrza i inne, unikano wierzby, uważając ją za siedlisko złego. Tutaj mamy przykłady synkretyzmu, łączenia wiary chrześcijańskiej z ludowymi wierzeniami.

Pueden tener su origen en las tradiciones grecorromanas. Aunque en otras culturas también existen lugares de culto similares, por ejemplo, en las tradiciones budistas. El nombre de la capilla se deriva de la palabra latina „cappa”, que significa abrigo.

Swoją genezę mogą mieć od tradycji grecko-rzymskich. Choć w innych kulturach też istnieją podobne miejsca kultu np. w tradycjach buddyjskich. Nazwa kapliczka wywodzi się od łacińskiego słowa „cappa” czyli płaszcz.

Se construìa como agradecimiento por los favores recibidos, por ejemplo se daba gracias por recuperar la independencia en 1918 despues 123 años, pedir unos favores, redimir pecados, conmemorar un milagro lugares de apariciones, expulsar espíritus malignos, proteger contra el mal, plagas, incendios, como señales, lugares de oración para los viajeros, refugio de la tormenta, lugar de encuentro. En casos de ausencia de una iglesia en el pasado se celebraban misas a donde el sacerdote viajaba en carreta o bicicleta y se bendecía allì la comida de Pascua.

Stawiano je jako podziękowanie za otrzymane łaski np. dziękczynienie za odzyskanie niepodległości w 1918, uproszenie łask, odkupienie win, upamiętnienie cudu, w miejscach objawień, aby wygonić złe duchy, celem ochrony przed złem, zarazami, pożarami, jako  drogowskazy, miejsca modlitw dla wędrowców, schronienia przed burzą, miejsce spotkań. W przypadku braku kościoła odprawiano też dawniej msze, gdzie dojeżdżał ksiądz wozem czy rowerem, święcono wielkanocne pokarmy.

Capilla en Kacwin, montañas Pieniny

En el pasado muchas enfermedades en las aldeas se consideraban interferencia de espíritus malignos, la indulgencia de Dios como castigo por los pecados.Se curaba las dolencias menos graves con hierbas de las huertas familiares, con otras más graves a veces acudían a un herbolario o curandero en busca de un consejo. Los curanderos fallaban en el casos del demonio de la plaga. Se intentaba prevenir, no permitir la enfermedad, mediante el uso de medallones, coronas, anillos, vestimenta o colores intensos. La cruz tiene fuerza protectora especial. Este símbolo ya antes de cristianismo era extendido en muchas culturas, significaba una coneccin de la tierra con cielo, direcciones del mundo. El cristianismo le dio a la cruz un significado adicional, la salvación del mundo depende de ella. Por lo tanto, en caso de amenazas, especialmente durante una epidemia la gente iba a la cruz, viéndola como esperanza. En tiempos de peste o después de su cese, los letreros sagrados en las carreteras estaban provistos con un fragmento de la canción „Santo Dios” cantada desde el Diluvio Sueco: „Del  aire, el hambre, el fuego, la guerra salvanos Señor!¨

Dawniej na wsiach wiele chorób uważano za ingerencję złych duchów, dopust Boży jako karę za grzechy. Lżejsze dolegliwości leczono ziołami z przydomowych ogródków, przy poważniejszych czasem udawano się po poradę do zielarki czy znachorki. Znachorzy zawodzili w przypadku demonu zarazy. Starano się zapobiegać, nie dopuszczać do zachorowania, nosząc medaliki, wianki, pierścienie odzież o intensywnych kolorach, Szczególną moc ochronną właśnie miał krzyż. Symbol ten jeszcze przed chrześcijaństwem był rozpowszechniony w wielu kulturach, oznaczał połączenie ziemi z niebem, kierunki świata. Chrześcijaństwo nadało krzyżowi dodatkowe znaczenie, na nim zawisło zbawienie świata. Dlatego w przypadku zagrożeń, szczególnie w czasie epidemii kierowano się do krzyża, upatrując w nim nadzieję. W czasach zarazy lub po jej ustaniu święte przydrożne znaki opatrywano fragmentem z pieśni „Święty Boże” śpiewanej prawdopodobnie od czasów potopu szwedzkiego: „Od powietrza, głodu, ognia i wojny wybaw nas Panie!”

https://www.muzeum-radom.pl/gazeta-kufer/krzyz-jest-najlepsza-bronia/2585

Warmia, el camino a Getrzwałd(droga do Getrzwałdu)

La mayoría de las veces las capillas están dedicadas a María y Jesús, pero también sucede que ponìan una figura de un santo, por ejemplo Santo Cristóbal – patrón de los conductores, viajeros, San Florián – patrón de los bomberos, Santa Rosalía y San Roque – protegen contra enfermedades infecciosas, San Lorenzo – patrón de los pobres, San Ambrosio – custodia colmenas, St. Jacek – protege de los ladrones, St. Josè – vigila la seguridad, Antonio ayuda a encontrar lo perdido y muchos otros.

Najczęściej kapliczki są poświęcone Maryi i Jezusowi, ale też bywa, że wstawiano figurę świętego np. św. Krzysztof- patron kierowców, podróżników, św Florian – patron strażaków, św Rozalia i św Roch – strzegli przed chorobami zakaźnymi, św Wawrzyniec – patron ubogich, św Ambroży- strzegł pasiek, św. Jacek –chronił przed złodziejami, św Józef- czuwał nad bezpieczeństwem, Antoni pomagał odnajdować zguby  i wielu innych.

Cisna, Bieszczady

A finales del siglo XIX cada familia tenía su propia capilla, se instalaban en los muros de las casas, o las màs pequeñas se colgaban en los árboles. Bajo las ocupaciones, los rusos y prusianos suprimieron estas costumbres, por lo que surgìan incluso más.

Pod koniec XIX każda rodzina miała swoją kapliczkę, montowano je w ścianach domów, lub mniejsze zawieszano na drzewach, większe pełniły funkcję kaplic. Pod zaborami Rosjanie i Prusacy tępili te zwyczaje, więc tym więcej ich powstawało.

Fueron financiados por los anfitriones, las haciendas o pueblos enteros. Las capillas contstruìan los artesanos locales, algunos de ellos presentan una gran cantidad de formas y decoraciones y a menudo están decorados con flores a su alrededor. Mi abuela, amante de la jardinería, cuidaba el jardín junto a la capilla cercana, donde en mayo a los atardeceres las señoras se reunían para cantar juntas a María, agradeciendo por el día pasado y pidiendo una buena noche. Mayo era un mes especial cuando los cantos se extendìan a kilómetros de las capillas.

Fundowane były przez gospodarzy, dwór lub całe wsie. Stawiali je miejscowi rzemieślnicy, niektóre prezentują bogactwo form, zdobień, nieraz wokół ozdabia się dodatkowo kwiatami. Moja babcia miłośniczka ogrodnictwa dbała o ogródek przy pobliskiej kapliczce, gdzie w maju tuż przed zachodem słońca gromadziły się panie na wspólne śpiewy dla Maryi, dziękując za miniony dzień, prosząc o dobrą noc. Maj był miesiącem wyjątkowym, gdy śpiewy rozchodziły się na kilometry z kapliczek.

Tradición de cantar el mayo al. Lado de las capillas /Tradycja majowych modlitw przy kapliczkach

Tambièn durante el festivo Corpus Cristi el Junio se adorna las capillas y prepara los altares adiccionales en el camino de la procesiòn con Santo Sacramento por las calles de las ciudades, pueblos, aldeas. Este año por las restricciones cancelaron muchas procesiones largas pero mucha gente seguia con la tradicion adornar las capillas.


Również podczas Bożego Ciała ozdabia się kaplice przygotowując ołtarze na drodze procesji z Najwiętszym Sakramentem ulicami miast, miasteczek, wsi. W tym roku z powodu ograniczeń odwołano liczne długie procesje, ale wiele osób kontynuowało tradycję dekorowania kapliczek.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s