Owoce i warzywa w Ameryce Łacińskiej

W podróży przez kraje Ameryki Łańskiej spotyka się bogactwo owoców przeróżnych smaków i kolorów, w tym też liczne, które nie docierają do Europy. Największe bogactwo owoców spotykałam w Kolumbii.
Część dotarła do nas po odkryciu Ameryki, została zaadaptowana w uprawach jak np. pomidory,dyniowate, fasola, kukurydza ze Środkowej Ameryki, ziemniaki z Peru, część jest sprowadzana lub też rozpoczęto uprawę w innych miejscach np. kakaowiec w Ghanie, odmiany awokado udało się wyhodować na południu Hiszpanii czy też flaszowiec peruwiański- chirimoya. Liczne gatunki zaadaptowano na wyspach kanaryjskich, przede wszystkim Teneryfa.

Niektóre owoce i warzywa spotykane w Ameryce Łacińskiej część mniej znanych w Polsce, ale powszechne na tamtejszych bazarkach:

lulo


Lulo ( Solanum quitoense) – owoc z rodziny psiankowatych jak pomidory, bakłażany czy ziemniaki, typowy dla Kolumbii, również obecna odmiana w Ekwadorze(naranjilla), ma kwaskowaty smak, stosowany do napojów orzeźwiających.


Feijoa (Akka sellowa) – zielona jagoda z lekkim, mięsistym, soczystym miąższem, którego smak i aromat przypominają jednocześnie truskawki, ananasy i kiwi, pochodzi z Ameryki Południowej, ale została wprowadzona do upraw również m.in we Francji, Australii, Nowej Zelandii, Wietnamu czy Kalifornii.

Granadilla/Maracuya (Passiflora edulis)-męczennica jadalna – kwaskowata, często spożywana w gorące dni w postaci zblendowanych napoi,  eksportowana z Kolumbii do Europy.

Curuba (Passiflora supersect) –  męczennica miękka,jeden z 64 gatunków passiflory w Ameryce Południowej, zwana też bananową marakują przez wydłużony kształt owocu.

Pitahaya (Hylocereus megalanthus) – również pochodzi z Ameryki Środkowej, ale uprawiany obecnie też w Azji, odmiana w Kolumbii żółta z białym miąższem z czarnymi pestkami jest znacznie smaczniejsza od tej azjatyckiej, korzystnie wpływa na perystaltykę jelit, skórki nie są jadalne. Są to kaktusy, kwitnące tylko w nocy.

Wilhelmka wytworna (Bactris gasipaes)  – Chontaduro(w Kolumbii) Pihibaye( Nikaragua, Kostaryka)owoc z palmy, odżywczy, zawierający dużo skrobi, pomarańczowy w środku, wystarczy kilka małych owoców, by się nasycić na dłuższy czas.

Guanabana (Annona muricata)– flaszowiec miękko ciernisty, drzewo małe do 10 m, dzikie w lasach tropikalnych Ameryki Centralnej i Południowej po Brazylię, gdzie nazywa się graviola, kwitnie przez cały rok, nie sprawdza się w uprawach, owoc duży do 6kg przepyszny, szybko dojrzewający, nietrwały, więc nie jest eksportowany na dalsze odległości, ma dużo pestek i włókna, które po zblendowaniu można przecedzić przez sitko, oddzielając od soku. Stosowany jest również do deserów, lodów.  Twierdzi się, że owoc ten ma silne właściwości antyoksydacyjne, antynowotworowe.

Guayaba (gujawa) z rodziny mirtowatych powszechny owoc od Meksyku po Brazylię, w formie gruszki o silnym aromacie, stosowane do napojów orzeźwiających o różowym zabarwieniu czy do marmolad, deserów, w Kolumbii sporządzane są galaretki zwane „bocadillos”.

Chirimoya( Annona cherimola) flaszowiec peruwiański, nieco podobne w wyglądzie do guanabany ale mniejsze do 4kg i nie ma włókna ciężkiego do przegryzienia, biały, słodki, miąższ szybko dojrzewa, od XIX w. uprawiany na południu Hiszpanii w Andaluzji.


Tomate de arbol (Cyphomandra betacea), pomidor drzewiasty, nieco gorzkawy, łączy się z innymi owocami jak marakuja czy guayaba, blendując soki.


Papaya (Carica papaya)- melonowiec właściwy, owoc bogaty w witaminy (A, B, C, E, K) i minerały (cynk, fosfor, magnez, potas, sód, wapń, żelazo) a zarazem jest niskokaloryczny i lekkostrawny. Badania dowodzą, że zmniejsza ryzyko chorób serca, cukrzycy, nowotworów, obniża ciśnienie tętnicze, wspomaga trawienie. Również drzewo pochodzące z Ameryki Centralnej i Południowej, zostało zaintrodukowane w Południowej Azji, gdzie się przyjęło również w gastronomii np w kuchni tajskiej.


Piña – ananas – bylina z rodziny bromeliowatych, w stanie dzikim rosnący w Brazylii, uprawiany w Ameryce na długo przed przybyciem Kolumba.


Coco – pochodzenie palmy kokosowej nie jest pewne, ale są powszechne na wybrzeżach Ameryki.


Mango (Mangifera L.)- pochodzi z Azji, Indii, ale zaklimatyzowało się bardzo dobrze w rejonach cieplejszych w krajach Ameryki Centralnej i Południowej, drzewa różnych odmian mango są często spotykane w wielu miejscach na nizinach, owoce spod drzewa przepyszne.


Aguacate (Persea) awokado – drzewo wiecznie zielone z rodziny wawrzynowatych pochodzi z południowego Meksyku, wykorzystywane już 7 tys. lat p.n.e, szybko się rozpowszechniło aż do Peru. Owoc jest bogaty w tłuszcze, może zastępować masło, dobre dla osób cierpiących na miażdżycę, często stosowane w gastronomii krajów latynoamerykańskich.


Mamey zapote (Pauleria sapola) zapote – owoc bardzo mięsisty jak awokado, nie nadający się do wyciskania soku przez wyciskarkę, bardziej do blendowania, również do deserów, wysokie drzewo do 45 m z rodziny sączyńcowatych, pomarańczowy, mięsisty miąższ. Słowo zapote pochodzi z języka azteków náhuatl: tzapotl- nazwa jaką nadawano owocom kulistym z dużymi nasionami.

Nispero (Eriobotrya japonica)– również z sączyńcowatych, ale niższe do 25-35m, zaintrodukowane na Filipinach podczas kolonizacji hiszpańskiej, po czym rozprzestrzeniło się w innych krajach azjatyckich. Owoc o średnicy 5-10 cm jest bardzo słodki jak gruszka, aromatyczny, koloru kawy z zewnątrz, miąższ lekko pomarańczowy z 5 czarnymi, błyszczącymi pestkami. Z żywicy uzyskuje się gumę do żucia ,,chicle”.


Caimito (Pouteria caimito) – kolejne drzewo z sączyńcowatych, pochodzące a Ameryki Centralnej, owoce okrągłe, owalne, fioletowo-białe, słodkie z kilkoma pestkami, zjada się na surowo.


Zapote Negro (Diospyros digyna) wprew nazwie nie jest spokrewnione z innymi (Sapotaceae)sączyńcowatymi, jest z rodziny hebankowatych, owoce o średnicy 5-10 cm z zielonożółtą skórką, z miękkim miąższem brązowym.


Zapote blanco (Casimiroa edulis) kazimierka jadalna z rodziny rutowatych – mięsisty owoc wielkości pomarańczy.


Nance (Byrsonoma crassifolia)- małe drzewo 3-15 m, występuje w Meksyku, Środkowej Ameryce, owoce żółte trochę mniejsze od oliwek, mięsiste, z twardą okrągłą pestką. Spożywa się na słodko, słono, do syropów, lodów, nalewek.

Babaco (Carica Pentagona) – bylina do 8m, pochodzi prawdopodobnie z regionu Loja w Ekwadorze,z tej samej rodziny jak papaya rośnie na wyskościach 2 tys m n.p.m


Coyol (Acrocomia aculeata)- owoc palmy na półwyspie Yucatan,także w Kolumbii, Wenezueli, w Paragwaju i innych krajach Ameryki Południowej, olej z pestki i miąższ używa się do produkcji mydła. Miąższ jest jadalny surowy, nasiona także gotowane lub pieczone, wnętrze pnia można mielić na mąkę.


Chipilin( Crotalaria longirostrata) – krzaki do 3 m, z rodziny bobowatych,podobne do soi, liście bogate w żelazo, wapń i beta-karoten wykorzystywane są szeroko w gastronomii do zup, mięsa, tamales na południu Meksyku, w Salwadorze, Gwatemali.


Loroco (Fernaldia pandurata ) pnącze, którego wykorzystuje się pączki i kwiaty jako przyprawę przede wszystkich w kuchni Salvadoru, używane do tradycyjnych salwadorskich dań popusas (placki kukurydziane z wypełnieniami), ale także stosowane do pizzy, zup, sosów, mięsa.


Achote (Bixa orellana) arnota właściwa w miąższu otaczającym nasiona zawiera czerwony barwnik: kiksyna-annato E106b wykorzystywany powszechnie w przemyśle spożywczym,zawiera dużo witaminy A, poza tym selen, magnez i wapń. Indianie używają tego barwnika do malowania ciała.

Arrayan – Guayabo de Castilla (Myrcianthes leucoxyl) występuje w regionie andyjskim Kolumbii, Wenezueli na wysokości 2200-3100 m n.p.m, drzewo 6-16 m, owoce lekko czerwone lub żółte, aromatyczne z jedną pestką.


Pipian (Cucurbita argyrosperma) takżezapayo, ayuyama…dyniowate lokalne.


Chayote (Sechium edule) kolchoch jadalny – pnącze z rodziny dyniowatych pochodzi z Meksyku i Ameryki Środkowej, zostało rozprzestrzenione również na inne kontynenty. Owoc-warzywo wyglądem przypomina gruszkę z pomarszczoną skórką zieloną, białą lub żółto-zieloną, w środku jedna pestka. Biały miąższ w smaku przypomina nieco cukinię, kabaczka, ogórka, kalarepę. Skórka nieraz bywa twarda i kolczasta, więc lepiej obrać, można spożywać na zimno w sałatkach
lub gotowany, również jadalne pędy i korzenie.


Tuna (Opuntia) – owoc opuncji figowej posiadający liczne pestki, a na owocu malutkie igiełki, wnętrze kolczastych liści również stosowane w gastrononmii meksykańskiej: nopales.


Borojo (Borojoa patinoi) – drzewo wybrzeża Pacyfiku kolumbijskiego, południa Panamy i północnego zachodu Ekwadoru. Nazwa pochodzi z języka rdzennej ludności Emberá – boro = cabeza (głowa), ne-jo = fruto(owoc). Duży okrągły owoc o 7-12cm średnicy ciemnieje, dojrzewając na drzewie, może ważyć do kilograma. Miąższ jest kwaskowaty i gęsty, używany do kompotów, marmolad, cukierków wina. Sok jest dobry dla nerek, miąższ stosowany również jako maseczki na twarz w przypadku tłustej skóry z wypryskami.

Uchuva (Physalis peruviana) miechunka peruwiańska – malutki owoc z rodziny psiankowatych, półsłodki do deserów, lodów, marmolad, przypomina w smaku pomidora z ananasem. Podobno dobry jest na wzrok, można uprawiać w Polsce, choć krzaczki jednoroczne osiągają mniejsze rozmiary, ale może być dość ekspansywne.


Carambola (Avernhoa carambola) Okomian zwany gwiaździstym owocem, tropikalne drzewo występujące naturalnie w Malezji, Indonezji, na Jawie, ale rozpowszechnił się także na innych kontynentach, również w Ameryce, żółte, słodko-kwaśne owoce o wydłużonym kształcie z pięcioma żebrami. Mogą być spożywane na surowo, stosowane do soków orzeźwiających, jako dodatek do surówek, mięs, ryb, sosów, dżemów. Ma bardzo dużo potasu a także zawiera sporo kwasu szczawiowego, więc niewskazana dla osób z chorymi nerkami.


Mangostino (Garcinia mangostina),jeden z moich ulubionych owoców, w środowisku naturalnym występuje w południowo- wschodniej Azji: Tajlandii, Indonezji, Malezji ale w Ameryce Łacińskiej np w Kolumbii, Ekwadorze i innych miejscach te wiecznie zielone tropikalne drzewo zostało zaadaptowane. Do Koliumbii sprowadzili Anglicy w XXw i zaczęto uprawy w regionie Tolima. Owoce okrągłe mają ciemnofioletową, grubą skórkę, miąższ z 6-8 pestkami biały, soczysty, słodki w smaku przypominajcym nieco pomarańczę, ananas, morelę i poziomkę. Botanicznie nie ma żadnego związku z mango. Ekstrakt ze skórki używany jest tradycyjnie do barwienia tkanin na brązowo. Owoc nie nadaje się do transportu na dalekie odległości, gdyż jest dość nietrwały.


Marañon, cajú (Anacardium ocidentale) nanercz zachodni, nerkowiec jest owocem pochodzącym z Ameryki Centralnej, północnowchodniej Brazylli, wybrzeża kolumbijskiego i weneueleskiego, kojarzony z orzechami, ale nie wszyscy wiedzą, że poza nasieniem ma też jadalny soczysty owoc będący przedłużeniem łodygi o gruszkowatym kształcie, o żółtej, pomarańczowo-czerwonej barwie, pod którym jest jedno nasienie w łusce ze żrącym sokiem. W XVI w. Portugalczycy zawieźli naziona do Indii oraz Afryki. Na większą skalę zaczęto uprawiać w Brazylii, Indii, Wietnamie, Nigerii, Mozambiku, Tanzanii.


Jocote (Spondias purpurea) śliwiec purpurowy– podobnie jak nerkowiec z rodziny nanerczowatych z Ameryki Środkowej, drzewo dorastające do 35 m , podczas pory suchej traci liście, owoce przypominają śliwki o barwie żółto-czerwono-fioletowej.


Lucuma(Pouteria lucuma) z rodziny sączyńcowatych jak zapote, rośnie w dolinach Andów, na wysokościach 100-1200m. n.p.m w Peru, Ekwadorze, Kolumbii, Chile, cenione od wieków przez ludność tubylczą, Inków, przede wszystkim jest ceniona w gastronomii peruwiańskiej. Kuliste, jajowate owoce są zielone z jasnożółtym miąższem przypominającym w smaku słodkie ziemniaki czy syrop klonowy, posiadają znaczne ilości karotenu, żelaza i witamin z grupy B.


Quequisque, ksantoma, malanga ( żółtosocza) rośnie na nizinach Ameryki Centralnej i północy Południowej, też zaczęto uprawy na Filipinach i w Afryce zachodniej, po 9-11 miesiącach wytwarza jadalne bulwocebule-nieduże pędy podziemne o wielkości ziemniaków, o dużej zawatości skrobi. Jest składnikiem zup i gulaszy, może być pieczone czy smażone, też liście mogą być gotowane.


Arracacha (Arracacia Bancr)arakacznik, seler kreolski – bulwa barwy białej, żłótej lub purpurowej z Andów uprawiana na wysokościach 600-3200m.n.p.m. należy do rodziny selerowatych jak marchewka czy seler, cechuje się wysoką zawartością wapnia,także niacyna, fosfor, witaminy A. W Kolumbii czy Wenezueli częsty składnik gęstych zup z ziemniakami, kukurydzą, kurczakiem zwanych „sancochos”. Również wykorzystuje się do mąk, ciast.


Camote-boniato (Ipomoea batatas) wilec ziemniaczany – „słodki ziemniak” bylina z rodziny powojowatych z Ameryki Środkowej i Południowej, uprawiana w strefie międzyzwrotnikowej( temp 14-26 stopni). Lubią słońce, glebę pulchną i wilgotną, szkodzi przenawożenie azotem oraz wrażliwe na plagi. Bulwy osiągają wagę do 3kg i mają biały, czerwony lub różowy miąższ bogaty w skrobie o niskim indeksie glikemicznym, potas, karoten, witaminę A, C, B,E, polifenole. Liście również jadalne, skrobia wykorzystywana do produkcji „bioplastiku”, a także produkty fermentacji jak aceton, butan, etanol.

Maniok (Manihot esculenta) zwany yuca, mandioca wymaga co najmniej 8 miesięcy ciepłej pogody do wytworzenia bulw, przez obecność glikozydów cyjanogennych wymaga gotowania, pieczenia, namaczania czy suszenia, zawiera dużo skrobi, jego ślady upraw w Ameryce Południowej datuje się na 4000 lat p.n.e, roślina została wprowadzana później również na kontynent afrykański.


Jicaro (Crescentia cujete) dzbaniwo kalebasowe – drzewo rosnące zazwyczaj pojedynczo na terenach poddtapianych, przy Atlantyku z rodziny bigniowatych z Ameryki Środkowej, również na wyspach karaibskich. Kwiaty zapylane są przez nietoperze, nasiona na surowo trujące, miąższ wykorzystywany jako środek przeczyszczający, a zdrewniałe skorupy owoców szeroko wykorzystywane od wieków do produkcji naczyń, tykw do parzenia yerba mate,instrumentów muzycznych (marakasów), narzędzi, elementów maskowania, wykorzystywanych wcześniej przez tubylczą, indiańską ludność.

Mimbro (Averrhoa bilimbi) – tropikalne wiecznie zielone drzewo z rodziny szczawikowatych, z Południowo-Wschodniej Azji, m.in Filipiny, Indonezja, gdzie owoce spożywane są na surowo, dodawane do sałatek, sosów i innych dań ale uprawiane również w innych krajach tropikalnych. W Nikaragui, w Granadzie sporządza się sałatkę do dania zwanego vigorón na bazie manioku (yuca) i skwarek ze słoniny.


Oca szczawik bulwiasty (Oxalis tuberosa L) – bulwy żółte, czerwone lub purpurowe rosnące dziko i uprawia się w Andach na wysokościach 3000-3900 m.n.p.m., tradycyjnie wykorzystywane przez Indian z Peru i Boliwii, z języka kechua „uqa”. Surowe bulwy zawierają sporo kwasu szczawiowego i są cierpkie, po wysuszeniu na słońcu stają się słodsze, gotowane, pieczone, dodawane do zup, w smaku mączne przypominają ziemniaki. Liście i kwiaty też są jadalne.


Quinua (Chenopodium quinoa) komosa ryżowa – roślina jednoroczna uprawiana w Ameryce Południowej, w dolinach i na stokach Andów od 3-5 tys lat, może występować do wysokości 4 tys m.n.p.m. główny pokarm Inków, naziona bogate w substancje odżywcze, również białko, witaminy z grupy B, magnez, potas, cynk, żelazo i inne minerały, flawonoidy (przeciwutleniacze) jak kwarcetyna.


Amarantus– szarłat – podobne do prosa,pseudozboże( nie należy do traw) botanicznie należy do tej samej rodziny co burak, szpinak, komosa ryżowa ślady upraw w Ameryce Środkowej i Południowej datuje się na 9 tys lat. W ogrodach jest dekoracyjną i mało wymagającą rośliną z potencjałem do bycia chwastem,nasiona nie są wrażliwe na mróz, zakwita od czerwca, tworząc duże, zwisające, czerwone, purpurowe, fioletowe, żółte, beżowe lub białe wiechy.


Chia (Salvia hispanica) szałwia hiszpańska – pochodzi z centralnego i południowego Meksyku oraz Gwatemali, wartości tej rośliny były doceniane już przez Azteków i Majów. Ma fioletowe lub białe kwiaty, szerokie liście, owoce z licznymi nasionami, które można przechowywać 4 lata bez utraty wartości odżywczych. Są bogate w kwasy Omega 3 i Omega 6 jak ryby czy też nasze rodzime siemie lniane, a także wapń, żelazo, magnez, potas,cynk, witaminy grupy B, C, A, E.


Maca (Lepidium peruvianum) – powszechnie stosowana w kuchni peruwiańskiej i lecznictwie ( poprawia płodność, koncentrację, samopoczucie odporność) pierwsze wzmianki sięgają 2000 r. p.n.e. Rośnie w Andach na wysokościach 4 tys m n.p.m. na terenach nasłonecznionych. Jadalny jest korzeń i górna część łodygi o słodkawym zapachu i ostrym smaku. Spożywa się po ususzeniu, namoczeniu, ugotowaniu lub upieczeniu. Korzeń jest bogaty w witaminy, minerały jak żelazo, wapń, miedź, potas, cynk, także związki polifenolowe, garbniki, sapominy, alkaloidy, sterole.

Algarrobo (Ceratonia siliqua)szarańczyn strąkowy z rodziny bobowatych, chleb świętojański, karob, drzewo pochodzi z obszarów Morza Śródziemnego, ale jest wszechstronnie używane w Ameryce Połodniowej, zwłaszcza w Peru. Drzewo ma szerokie zastosowanie w gastronomii, lecznictwie także jako pasze, nawozy, drewno opałowe, do płotów, budowy wiejskich domów. Owoce kształtem przypominają strąki fasoli, z których wytwarzany jest proszek zwany karobem przypominającym słodkie kakao. Nie powoduje alergii i zawiera małą ilość tłuszczu, więc może być zamiennikiem czekolady. Zawiera liczne minerały m,in wapń, forsfor, żelazo, witaminy m.in. E, garbniki bakteriobójcze, kwas galusowy będący przeciwutleniaczem, działający antywirusowo i antyseptycznie.

Kakaowiec (Theobroma cacao) rośnie dziko w Ameryce Łacińskiej,nazwa kakao została zaczerpnięta z języka indian náhuatl zwane cacahuatl, ślady upraw, zastosowania datuje się na ponad 5500 lat p.n.e. Uprawy na masową skalę zostały wprowadzaone do krjaów afrykańskich Ghany i Wybrzeża Kości Słoniowej.

Acai (Euterpe oleracea)Euterpa warzywna – gatunek z rodziny arekowatych (palmy) pochodzący z Ameryki Południowej, zwłaszcza powszechny w Brazylii. Owocem jest okrągła, włóknista, ciemnofioletowa jagoda z jednym nasieniem. Szczyty pędów, młode części kwiatostanów również spożywa się jako jarzyny. Drzewo rodzi owoce dwa razy w roku w kilku czy kilkunastu gronach po 500-900 jagód. W Amazonii stanowi podstawę diety. Miąższ zwykle podaje się z tapioką, w zależności od regionu soli się lub słodzi. W południowej Brazylii spożywa się na zimno z granolą również do napojów i lodów badania wykazały, że zawierają więcej przeciwutleniaczy niż jagody leśne. Od lat 90 XXw sok, koncentraty stały się popularne zwłaszcza w Stanach.


Camu camu (Myrciaria dubia)krzak pochodzący z Amazonii, obszarów zalewanych, owoce kwaśne, cierpkie wykorzystywane do przetworów, soków, lodów zawierają więcej witaminy C niż dzika róża, 16 razy więcej niż pomarańcza,2145 mg/100g znaleziono nawet przypadki 3tys-6tys mg/100g.


Araza (Eugenia stipitata) goździkowiec, rodzimy w Amazonii, Brazylii, krzak z owocami o średnicy 5-10cm, miąższ gęsty, soczysty żółto-pomarańczowy, podobnie jak camu camu bogaty w witaminę c o kwaśnym smaku, używany do produkcji soków i dżemów, lodów.


Garambullo (Myrtillocactus geometrizans) – słodki owoc barwy czerwono-purpurowej, podobny do śliwki z kaktusa w Meksyku o niezwykłym smaku, przygotowuje się napoje, likory, glaretki, marmolady lody. Owoc zawiera dużo błonnika, antyoksydantów podbnie jak winogrona czy borówki.

Noni (Morinda citrifolia) morwa indyjska, pochodzi z Azji, Australii, z biegiem czasu rozpowszechniła się na inne kontynenty do Afryki i Ameryki. Krzew dorasta do 9m wydaje owoce o barwie zielonej, żółtej, dojrzałe wydzielają nieprzyjemny zapach gnijącego sera, jednakże są zródłem cennych składników bioktywnych m.in. polisacharydy, flawonoidy, lignany…wspiera organizm w walce z wieloma schorzeniami w tym nowotwory, pomaga usuwać toksyny.


Tamarindo (Tamarindus indica) – tropikalne drzewo pochodzące ze wschodniej Afryki z rodziny bobowatych o liściach parzystopierzastych, rosnące w strefach międzyzwrotnikowych. Strąki zawierają mięsisty miąższ, lubiane przez małpy. Owoce są jadane na surowo, wykonuje się z nich także napoje chłodzące, również stosowane jako przyprawa. Pulpę używa się do domowego farbowania odzieży, z nasion wytwarza się biżuterię. Drewno o żółto-czerwonej barwie jest cenione, twarde, trwałe, odporne na gnicie i szkodniki.


Culantro (Eryngium foetidum) rośnie dziko w Ameryce Łacińskiej i na wyspach karaibskich, przypomina w smaku i zapachu kolendrę, jednakże aromat znacznie intensywniejszy. Roślina jest jednoroczna lub wieloletnia, liście lancetowate, po wysuszeniu również zachowują smak i kolor. Roślina jest stosowana w medycynie ludowej na wiele schorzeń m.in. problemy trawienne, pasożyty, nadciśnienie tętnicze, astmę, drgawki, ukąszenia węża, malaria, jako środek przeciwzapalny…

Guasca (Galinsoga parviflora) żółtlica drobnokwiatowa, pospolity, inwazyjny, wiatropylny chwast, W Kolumbii stanowi przyprawę dodawaną do zupy ajiaco santefereño z 3 rodzajami ziemniaków: pastusas, criolas, sabaneras, arakacznikiem, kukurydzą, kurczakiem…Roślina została sprowadzona w XIX w do ogrodu botanicznego Kew Garden w Londynie i rozprzestrzeniła się na całą Europą, nie przeżywa zimy, ale nasiona przeżywają i wschodzą z roku na rok.


Moringa – pochodzi z północno-zachodnich Indii i Pakistanu, ale drzewo zostało udomowione również w innych krajach azjatyckich, Afryce i Ameryce Środkowej, Południowej. Korzenie mają podobny smak do chrzanu stąd też drzewo znane ,,chrzanowym”, z nasion otrzymuje się olej w celach spożywczych i kosmetycznych, który nie jełczeje. Owoce, młode pędy a zwłaszcza liście spożywane jako warzywo. Roślina rosnąca do 10 m zwana jest „drzewem życia” przez bogactwo minerałów jak potas, żelazo, bor, chrom, mangan; witaminy jak A, C, E a także 46 antyoksydantów chroniące przed nowotworami, opóźniające procesy starzenia; aminokwasy, kwasy tłuszczowe omega-3,6,9. Moringa została uznana za „superżywność” zaliczana do najzdrowszych produktów na świecie, doskonale wspiera funkcjonowanie organizmu, działa
antybakteryjnie i antywirusowo, wspomaga leczenie licznych chorób.

Banan (Musa)nazwa pochodzi prawdopodobnie z arabskiego słowa baban-palec, uprawiane w strefie międzyzwrotnikowej Afryki, Azji i Pacyfiku oraz Ameryki, rosną w groniastych owocostanach. Przez lata znaczącą korporacją była korporacja ze Stanów Unitet Fruit Company założona w 1899r. wykorzystująca tanią siłą roboczą m.in w Gwatemali, Kostaryce, Kolumbii czy Ekwadorze, obecny następca Chiquita Brands International. Jeszcze przed 2014 największym producentem był Ekwador, obecnie Indie, Chiny, Indonezja i Brazylia.

Tomate verde (Physalis philadelphica) znane w Meksyku od czasów przedkolumbijskich, owoc z rodziny psiankowatych jak pomidory, stosowany do zielonych sosów a papryczką ostrą, w Polsce może być uprawiany, krzaki jednoroczne.

Roślinami wprowadzonymi do Ameryki celem uprawy na masową skalę jest m.in soja z Azji- głównie Brazylia, trzcina cukrowa (Saccharum officinarum) pochodzaca prawdopodobnie z Nowej Gwinei, skąd do basenu morza śródziemnego przynieśli Arabowie w 800r. Można również spotkać introdukowany pieprz czy cynamon.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s